مجلس و قانونگذاری

مجلس و قانونگذاری

تعدیل حقوق قراردادی بازرگانان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری، گروه حقوق خصوصی، دانشگاه مفید، قم، ایران
2 استاد، گروه حقوق خصوصی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دکتری، گروه حقوق خصوصی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی حدود و ثغور تعدیل قرارداد به عنوان ابزاری در جهت ایجاد توازن مالی به دلیل رخ دادن شرایطی ناگهانی است، مشروط بر اینکه منافع شخص متضرر تأمین شود و همزمان در منافع شخص مقابل خللی وارد نگردد. مساله اصلی پژوهش این است که تعدیل حقوق بازرگانان چه سازوکاری دارد. این تحقیق از نظر هدف یک تحقیق بنیادی از نوع نظری است که به جنبه‌های کاربردی موضوع نیز پرداخته است. از جهت ماهیت و روش نیز پژوهشی توصیفی- تحلیلی است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که ازجمله مبانی این اقدام نظریه عدم پیش‌بینی قرارداد و در عرصه بین‌الملل دستورالعمل‌های جامعه اروپا و کنوانسیون‌هایی همچون کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا و در حقوق داخلی اصولی همچون اصل حُسن نیّت و قواعدی همچون قاعده لاضرر و نفی عسر و حرج و موادی همچون ماده 277 قانون مدنی می‌باشد که اجازه ورود حاکمیت در قراردادها و اعطای مهلت عادله برخلاف مفاد قرارداد را به دادرس داده و گاهی با ابطال کل یا شروطی از قرارداد یا تحمیل شروط جدید یا حمایت از یک طرف قرارداد، یا منع شروط قراردادی همچون حق تفسیر قرارداد توسط یکی از اطراف قرارداد و... قراردادها را تعدیل می‌نماید.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
نهج‌‌البلاغه.
اسکینی، ربیعا (1394). حقوق تجارت ورشکستگی. تهران: انتشارات سمت.
الفت، نعمت‌الله (1384). نظم عمومی و الزام به انعقاد قرارداد. فقه و حقوق، 84(7).
انصاری، مرتضی (1390). المکاسب. قم: انتشارات مجمع الفکر الاسلامی، ج3.
پوررضایی علی؛ غریبه، علی؛ پاشازاده، حسن (1402). قاعده‌گذاری و اهداف آن در قلمرو وظایف عام مدیران شرکت‌های سهامی (مطالعه در حقوق ایران و انگلیس). پژوهش حقوق خصوصی، 11(43).
جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1382). فن استدلال منطق حقوق اسلام. تهران: انتشارات گنج دانش.
جکسون، کایل ای.؛ دوکشیم، ماریوس (1392). شاخص بین‌المللی حقوق مالکیت: گزارش سال 2011. ترجمه حنظله سلیمانی و محمدرضا سلیمانی. تهران: مجلس شورای اسلامی.
جهانشاهلو، حسن؛ قاسمی عهد، وحید (1402). مفهوم تعسر و ضرورت شناسایی نهاد تعدیل در قراردادها از منظر قواعد عام قرآنی، حقوق ایران و انگلیس. مطالعات قرآنی، 14(55).
حافظی، محمدرضا (1400). تعدیل قرارداد بر اثر نوسانات اقتصادی. پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی (فقه و مبانی حقوق اسلامی)، 17(65)، ص11-29.
حسین‌آبادی، امیر (1377). تعادل اقتصادی در قرارداد. تحقیقات حقوقی، 1(21-22).
حیدری‌فرد، علی‌اکبر (1385). تعدیل قرارداد توسط قاضی. شیراز: فرامتن.
خطیب، عبدالله؛ فلاح، محمدرضا؛ تولایی، علی (1397). بررسی محدوده و قلمرو مداخله قاضی در تعدیل قضائی قراردادها از منظرحقوق ایران و مصر. فقه و مبانی حقوق اسلامی، 11(3).
خوئی، ابوالقاسم (1422ق). مبانی تکمله المنهاج. قم: موسسه امام خوئی، چاپ سوم، ج42.
دمرچیلی، محمد و همکاران (1386). قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی. تهران: میزان، چاپ ششم.
شمس، عبدالله (1392). آئین دادرسی دوره پیشرفته. تهران: انتشارات دراک، ج1.
شهیدی، مهدی (1388). سقوط تعهدات. تهران: انتشارات مجد.
صفایی، سید حسین (1382). دورۀ مقدماتی حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها. تهران، نشر میزان، ج2.
صورت‌جلسه نشست قضایی. قزوین، 1389/03/12.
عمید زنجانی، عباسعلی (1386). قواعد فقه: بخش حقوق خصوصی. تهران: انتشارات سمت، ج1.
فیرث، آلیسون؛ ریبولد، د.م. (1375). حقوق تطبیقی انحصارها، بررسی مقایسه‌ای چهار سیستم حقوقی آلمان، امریکا، انگلستان، جامعه اروپا. تهران: انتشارات سازمان برنامه و بودجه.
قانون امور حسبی، مصوب 1319.
قانون تشدید مجازات محتکران و گرانفروشان مصوب 23/1/1367.
قانون راجع‌به احتکار مصوب 27/1/1320.
قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1356.
قانون کار، مصوب 1369.
قانون مدنی، مصوب 1307، 1311، 1313.
قربان‌نیا، ناصر (1381). عدالت حقوقی. تهران: مرکز نشر آثار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ج1.
کاتوزیان، ناصر (1376). حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها. تهران: شرکت سهامی انتشار؛ با همکاری بهمن برنا، چاپ چهارم، ج 1-4.
کاتوزیان، ناصر (1377). فلسفه حقوق. تهران: شرکت سهامی انتشار، ج1.
کاتوزیان، ناصر (1378). حقوق مدنی: دورۀ عقود معین (معاملات معوض، عقود تملیکی). تهران: شرکت سهامی انتشار؛ با همکاری بهمن برنا.
کاتوزیان، ناصر (1390). قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی. تهران: انتشارات میزان.
کریمی عباس (1381). شروط تحمیلی از دیدگاه قواعد عمومی قراردادها. پژوهش‌های حقوقی، شماره 1.
کاتوزیان، ناصر (1387). محدودیت‌های آزادی قراردادی بر مبنای حمایت از مصرف‌کننده. مطالعات حقوق خصوصی، 38(3).
لایحه تجارت، مصوب 28/1/1403.
(ICC) International Chamber of Commerce Arbitration Rules 1998.
Attree, R. (2022). International commercial agreements. London: Marston Book Services.
Buckner, S. (2024). Contract law. URL= www.findlaw.com
Felemegas, J. (2002). The United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods: Article 7 and Uniform Interpretation. Available in: Pace University School of Law`s Home Page.