مجلس و قانونگذاری

مجلس و قانونگذاری

تحلیل فازی قانون‌گذاری تفویضی در حقوق ایران و فرانسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار، گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر تحلیل فازی قانون‌گذاری تفویضی در حقوق ایران و فرانسه است. در مورد مبانی و مرزهای قانون‌گذاری تفویضی، اختلاف دیدگاه‌‌هایی وجود دارد. سوال اصلی پژوهش حاضر این است که در چارچوب تحلیل فازی، آیا واگذاری اختیار قانون‌گذاری (قانون‌گذاری تفویضی) و قلمرو آن، به معنای نوعی واگذاری صلاحیت امر اجرا و انتزاع آن از قلمرو تقنین خواهد بود؟ یا قانون‌گذاری تفویضی و وضع مقررات دولتی، ماهیتاً امری تقنینی است که بنابر ضرورت‌‌ها و مصلحت‌‌هایی، به قوه مجریه واگذار شده و اساساً غیرقابل احصاء به صورت دقیق است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و نتایج نشان داد که، اصول مربوط به قانون‌گذاری تفویضی در حقوق اساسی ایران (اصول 85 و 138 قانون اساسی) برخلاف حقوق فرانسه غیراحصایی است. به این معنا که در حقوق ایران ضمن بیان صلاحیت عام مجلس (اصل 71) در وضع قانون برای انجام وظایف اداری و تأمین اجرای قوانین و تنظیم سازمان‌‌های اداری، اجازه وضع مقرره به دولت نیز داده شده است. براساس منطق فازی، مرز تقنین و اجرا خاکستری و طیفی است. یعنی نمی‌‌توان به صورت مشخص و دقیق موارد تفویض اختیار قانون‌گذاری را برشمرد. در حالی که در حقوق اساسی فرانسه تلاش شده است با غلبه منطق باینری، امر قانون‌گذاری احصاء شده (اصل 34) و موارد غیر از آن، در قلمرو مقررات قرار گیرد (اصل 37).
کلیدواژه‌ها

آقایی طوق، مسلم؛ شمس، عرفان؛ فریادی، مسعود؛ مشهدی، علی (1389). مرزهای تقنین و اجرا در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. معاونت حقوقی ریاست جمهوری.
ابوذری، مهرنوش (1398). نگرش فاری در حوزه سن مسئولیت کیفری. حقوقی دادگستری، شماره 108.
ابوذری، مهرنوش(1396). کاربرد منطق فازی در حقوق کیفری ایران. انتشارات میزان.
احمدی، امیر (1403). درآمدی بر تبیین و تفسیر قوانین در سنجه منطق فازی. پژوهش‌های حقوقی، شماره 57.
داربی، شریان (1369). تحولات سیاسی در فرانسه؛ از ژیسکاردستن تا فرانسوا میتران. ترجمه ناصر موفقیان. سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
رنجبر، رضا؛ وکیل‌زاده، رحیم؛ عالی، سلیمان (1390). رویکرد فازی در نظام شریعت. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، شماره 3.
طباطبایی موتمنی، منوچهر (1378). حقوق اداری. انتشارات سمت، چاپ پنجم.
فلاح‌زاده، علی محمد و همکاران (1391). تفکیک تقنین و اجرا. انتشارات مرکز تحقیقات شورای نگهبان.
مشهدی، علی (1388). معیارهای تفکیک صلاحیت‌های دو قوه در رویه دیوان عدالت اداری. اطلاع‌رسانی حقوقی، شماره 18.
Pillouer, A. (2004). La notion de régime d'assemblée et les origines de la classification des régimes politiques. Revue française de droit constitutionnel, 58(2).
Dong, X.& Zhang, Y. (2023). Reasons for the Fuzziness of Legislative Language. In: On the Standardization of Chinese Legislative Language. Springer, Singapore.
Jacky, L. (1999). Some guidelines for fuzzy sets application in legal reasoning. Artificial Intelligence and Law, 7(2), p. 235-257.
Leclerc, N.P.G. (1990). La place de la loi dans l'ordrejuridique interne.Doctoral dissertation, Limoges.
Verpeaux, M. (1991). La naissance du pouvoirréglementaire, 1789-1799. Presses Universitaires de France.
Perez, O. (2015). Fuzzy law: A theory of quasi-legal systems. Canadian Journal of Law & Jurisprudence, 28(2), p. 343-370.