مجلس و قانونگذاری

مجلس و قانونگذاری

سازوکارهای حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی در چارچوب رویکردهای بین‌المللی قوه قضاییه با تأکید بر اقدامات تقنینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری، گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.
چکیده
تأکید جدی بر حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی و فراهم نمودن زیرساخت‌های بهره‌مندی از آن، ازجمله موارد مورد توجه در سیاست‌های کلی نظام است. یکی از زیرساخت‌های مورد نیاز در این زمینه، زیرساخت‌های مربوط به دستگاه قضایی است که نیازمند توجه به رویکردهای فراملی در اقدامات این دستگاه از طرفی و همچنین شناسایی سازوکارهایی برای حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی در این دستگاه است. لذا، برای تحقق این امر، در پژوهش حاضر به این پرسش پاسخ داده شده که چه راهکارهایی برای رفع خلأهای قانونی موجود و ارتقاء سطح حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی در دستگاه قضایی در چارچوب رویکردهای فراملی آن می‌توان یافت؟ در این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی، با مطالعه اسناد حقوقی و منابع کتابخانه‌‌ای به‌ویژه شاخص‌های عامی که برای امنیت سرمایه‌گذاری در گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس ارائه شده، و با استفاده از دکترین حقوقی و دکترین دانش‌‌های دیگر و با رویکرد انتقادی نسبت به خلأهای موجود در قوانین و مقررات، برخی سازوکارهای پیشنهادی استنباط و تحلیل شده است. نتایج نشان داد، با تأکید بر اقدامات تقنینی که باید برای ایجاد سازوکارهای مذکور انجام داد، چند سازوکار شامل سازوکارهای قضایی، سازوکارهای نظارت، بازرسی و پیگیری، سازوکارهای خدمات حقوقی و سازوکارهای تقویت فرهنگ حقوقی بیان شده است. سازوکارهایی نظیر تسهیل صدور مجوز فعالیت و سرمایه‌گذاری خارجی، تقویت نهادهای مربوط به داوری تجاری بین المللی، افزایش سرعت در رسیدگی قضایی و برندسازی اقدامات دستگاه قضایی در حمایت حقوقی از سرمایه‌گذاری خارجی ازجمله این موارد است. پیش‌نیاز بهره‌گیری هرچه تمام‌تر از ظرفیت‌های مورد اشاره در این پژوهش، ارائه لایحه جامع قضایی مربوط به حمایت‌های دستگاه قضایی از سرمایه‌گذاری خارجی است. در غیر این ‌صورت، به‌نظر می‌رسد نمی‌توان روند شفاف، مشخص و دقیقی برای حمایت‌های یاد شده فراهم نمود و نمی‌توان ضمانت اجرای صحیحی نیز برای تحقق آن پیدا کرد. قوه قضاییه باید ضمن گزارش‌هایی که به‌طور عمومی منتشر می‌شود، انجام وظایف خود در این ‌زمینه را تشریح کند.
کلیدواژه‌ها

احمدپور رستمی، علیرضا (1394). بررسی نقش سازمان بازرسی کل کشور در پیشگیری از جرم و فساد اداری در دستگاه‌های اجرایی. پژوهش‌های سلامت اداری، 7(4)، ص16-5.
بهرامی حسن‌آبادی، مهدی؛ پاک‌نژاد، امین‌اله؛ برزگر خسروی، محمد (1402). روزآمدسازی سند تحول قضائی با تأکید بر حمایت قضایی از امنیت اقتصادی و سرمایه‌گذاری (1): رسیدگی تخصصی و سریع به دعاوی. گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، شماره مسلسل: 19766، تاریخ انتشار: 26/12/1402.
تهرانی، ایمان؛ قنبری، امین (1401). پایش امنیت سرمایه‌‌گذاری در سال 1400. گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل: 18582، مورخه 22/9/1401.
جانی‌پور، علی (1393). دادگاه‌‌های کیفری اختصاصی تحلیلی در اسناد بین‌‌المللی و نظام حقوقی ایران. تهران: شهر دانش.
جعفری صمیمی، احمد؛ رجایی، محمدهادی (1387). اثر سیاست‌‌های متعارف و نامتعارف بر رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه: یک رهیافت تجربی. دانش و توسعه، 15(25)، ص48-31.
دهقانی، حسین (1390). مدیریت زمان: تسریع در دادرسی. تعالی حقوق، 3(12)، ص36-13.
دهقانی، علی؛ آشوری، محمد (1399). نقدی بر دادگاه‌های کیفری اختصاصی در ایران. پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، 8(15)، ص203-173.
ریاضی، وحید (1399). الگوی بومی تأمین امنیت سرمایه‌‌گذاری با تأکید بر بعد اقتصادی. مطالعات بین رشته‌‌ای دانش راهبردی، 10(39)، ص86-59.
زارع، مهدی (1403). عناصر ایجادکننده سرمایه اجتماعی قوه قضائیه به‌مثابه حق عام سیاسی در اندیشه مقام معظم رهبری؛ کاربست و مؤلفه‌ها. میزان حقوق عامه، 1(1)، ص179-158.
سرحدی، کاظم؛ ابریشمی‌راد، محمدامین (1403). آسیب‌شناسی ساختار و صلاحیت‌های هیأت مقررات‌زدایی و بهبود محیط کسب‌و‌کار. حقوق اداری، 11(38)، ص176-156.
صفری، ناهید (1403). حق دریافت آموزش و خدمات حقوقی از منظر حقوق شهروندی؛ با تاکید بر نقش کلینیک‌های حقوقی. پژوهش‌های حقوقی، 25(66).
عباسلو، محمد؛ نژندی‌منش، هیبت‌الله (1392). بررسی بسترهای حقوقی و اقتصادی جذب سرمایه‌گذاری خارجی و ارائه استراتژی مناسب برای ایران. کار و جامعه، شماره 104، ص57-47.
عبدالهیان، امید؛ رفیعی، محمدرضا؛ مرکز مالمیری، احمد؛ سلطانی، محبوبه (1397). رفع موانع حقوقی تولید و سرمایه‌‌گذاری از طریق کاهش طرح دعاوی اقتصادی در مراجع قضایی. تهران: پیک نور.
عزیزیانی، مجید (1400). حدود مداخله دادگاه و داور در مدت داوری. دیدگاه‌‌های حقوق قضائی، 26(94)، ص195-177.
کارگروه تحقیق معاونت پژوهشی مرکز پژوهش‌‌های مجلس شورای اسلامی (1375). تنگناهای سرمایه‌گذاری در ایران. کد گزارش: 1601428.
مافی، همایون؛ افشار ونگینی، رحمان (1401). ایجاد دادگاه تجاری در راستای اصل سرعت در آیین دادرسی. دانشنامه‌‌های حقوقی، 5(14)، ص180-160.
معاونت پژوهشی مرکز پژوهش‌‌های مجلس شورای اسلامی (1374). امنیت اقتصادی و مروری بر موانع سرمایه‌گذاری در ایران. گزارش مرکز پژوهش‌‌های مجلس شورای اسلامی.
معاونت راهبردی قوه قضاییه؛ مرکز پیگیری اجرای سند تحول قضائی (1400). سند تحول قضایی در گام دوم انقلاب (ویرایش ارتقاء یافته). تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
موسوی، فضل‌الله؛ لهراسبی، امیر (1399). بررسی راهبردهای امنیت اقتصادی ایران با رویکرد اقتصاد مقاومتی و اهداف سند چشم‌انداز 1404. سیاست‌های راهبردی و کلان، 8(31)، ص482-508.
نخلی، سید رضا (1396). عوامل ایجاد اخلال امنیت سرمایه‌‌گذاری در اقتصاد ملی. پروژه نخبگی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی.
نعیمی پژوه، حامد؛ توکل مقدم، احمد؛ کرم حسنی، علی (1390). شناسایی عوامل اقتصادی موثر بر جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در ایران و نقش نظارت و بازرسی در تحقق آن. پژوهش‌های سلامت اداری، 3(4)، ص188-163.
Arold Lorenz, N.-L. (2007). The legal culture of the European Court of Human Rights, Leiden. Boston : Martinus Nijhoff Publishers.
Friedman, L.M. & Perez-Perdomo, Ro. (2003). Legal Culture in the Age of Globalization: Latin America and Latin Europe. Stanford: Stanford University Press. URL=
http://www.sup.org/books/title/?id=4535
Friedman, L.M. (2006). The Place of Legal Culture in the Sociology of Law. In: M. Freeman, ed., Law and Sociology. Oxford: Oxford University Press.
Nelken, D. (2004). Using The Concept of Legal Culture. J. Leg. Phil.
Silbey, S.S. (2018). Legal culture and cultures of legality. Routledge Handbook of Cultural Sociology. Routledge, p. 426-435.
Winczorek, D.J. (2012). Systems Theory and Puzzles of Legal Culture. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 1(4), p. 106-125.